Uniwersalne zasady przekazu sformułowane przez Geroga Orwella i opublikowane w książce Politics and the English Language.
Zasady przekazu Geroga Orwella:
- Przemyśl to, co chcesz powiedzieć, a potem napisz/powiedz to w sposób najprostszy.
- Staraj się nie używać przenośni lub innych figur stylistycznych, na które często natrafiasz w druku (chodzi o wyświechtane porównania i utarte stereotypy takie jak: wakacyjne remonty szkół, budowlani przed pierwszym dzwonkiem, barwna paleta, cenne dewizy, świeże bułeczki itp.)
- Nie używaj długiego słowa, kiedy wystarczy krótkie (np. restrukturyzacja – zmiana)
- Jeżeli w tekście można wyrzucić jakieś słowo bez szkody dla tekstu – wyrzuć je (cenna wskazówka, jednak rzadko stosowana). Jeśli dobrze przyjrzeć się niektórym informacjom, okaże się, że można oczyścić je z połowy słów bez utraty treści. Zasada bardzo często łamana w prasie. Dziennikarz zapomina, że pisze dla czytelnika. Wychodzi z założenia: im więcej tym lepiej (większa wierszówka) i rozdmuchuje informacje do niepotrzebnie dużych rozmiarów.
- Nie używaj strony biernej, jeżeli możesz napisać to samo w stronie czynnej (zamiast: zebranie zostało zwołane, lepiej napisać: prezes zwołał zebranie)
- Nigdy nie używaj obcego sformułowania, terminu naukowego, albo słowa żargonowego, jeżeli potrafisz znaleźć ekwiwalent w potocznej polszczyźnie (restrukturyzacja – zmiana czegoś)
- Raczej złam powyższe zasady, jeśli przestrzeganie ich miałoby cię zmusić do napisania czegoś okropnego.
Długość artykułu
Idealna długość artykułu to około od 400 do 600 wyrazów razem z tytułem, wstępem, treścią i dodatkowymi wskazówkami i ostrzeżeniami. Mogą zaistnieć przypadki, kiedy artykuł będzie dłuższy lub krótszy jednak na ogół należy starać się zmieścić w tym przedziale. Zbyt długie artykuły bywają katastrofą – zwłaszcza te online…
Gramatyka
Aby uniknąć błędów, sprawdź pisownię w programie typu Microsoft Word. Zawsze dbaj o jakość pisania. Nie musisz być pisarzem pokroju Adama Mickiewicza, jednak skupienie uwagi na detalach jest bardzo istotne aby czytelnicy jasno zrozumieli Twoje porady i wskazówki.
Miej przy sobie słownik i z niego korzystaj. Po napisaniu artykułu poproś swojego przyjaciela czy kolegę aby przejrzał Twoją pracę.
Interpunkcja
Po znakach interpunkcyjnych dajemy spację.
Jeśli rozpoczynasz zdanie od "Mimo że" – to wtedy między mimo a że nie ma przecinka
nie stawiamy przecinka także w porównaniach jeśli piszemy "między niebem a ziemią",
Przecinek przed "a", "czy" stawiamy wówczas, gdy po tych spójnikach wprowadzamy zdanie podrzędne.
Stawiamy przecinki przed słówkami: gdy, kiedy, co, dlaczego, gdzie.
Nie stawiamy przecinka przed spójnikami: albo, i, oraz, ani, ni.
Nawiasem oddzielamy wyrazy, zwroty, równoważniki zdań, zdania, a nawet całe partie tekstu, jeżeli zawierają treść uboczną, wyjaśniającą, dodatkową, np. Niedźwiedzie (bure) mają-poza psami-najwięcej chyba czegoś ludzkiego.
Godziny, daty oraz liczebniki
Godziny oraz daty piszemy bez kropki.
Przykłady:
Nie piszemy o 17.00, ani o 17:00 – tylko o godz. 17
Impreza rozpocznie się 13 listopada, a nie 13-go listopada
Koncert potrwa do godz. 20, a nie koncert potrwa do 20-tej.
Liczebniki piszemy z kropką na końcu tylko wtedy, jeśli są to liczebniki porządkowe, np. 6. konferencja (szósta), 29. zjazd partii (dwudziesty dziewiąty)
Skróty
po skrócie mln nie dajemy kropki
nie ma skrótu tyś - tylko tys. (tysiąc)
nie ma oś. – tylko os. (osiedle)
skrót od minuty – min – (bez kropki, jeśli postawicie kropkę po min. to będzie to skrót od ministra!)
piszemy - zł (bez kropki) a nie PLN
piszemy funty, a nie GPB,
dolary, a nie USD
Wielkie i małe litery
Wielką literą piszemy:
- na początku każdego wypowiedzenia rozpoczynającego tekst oraz na początku każdego wypowiedzenia następującego po kropce,
- imiona i nazwiska ludzi, imiona własne zwierząt i drzew etc.
- nazwy mieszkańców części świata (Afrykanin, Amerykanka)
- Nazwy mieszkańców krajów (Polka (= obywatelka Polski), Szwajcar (= obywatel Szwajcarii)),
- Tytuły czasopism i cykli wydawniczych oraz nazwy wydawnictw seryjnych
- Pierwszy wyraz w jedno- i wielowyrazowych tytułach
- Nazwy gwiazd, planet i konstelacji:
- Jednowyrazowe i wielowyrazowe nazwy własne państw, regionów
- Jednowyrazowe nazwy geograficzne i miejscowe
Cudzysłowy
Cudzysłowów używamy tylko w trzech przypadkach
1. Gdy chcemy zaznaczyć inny charakter danego słowa, np. ironiczny –
Żeby on coś zrozumiał, trzeba do niego mówić "drukowanymi literami".
2. W tytułach filmów, książek, gazet, artykułów.
3. Gdy cytujemy fragment tekstu (ale nie jeśli to jest wypowiedź naszego rozmówcy)
Nie używamy cudzysłowów przy nazwach własnych. Piszemy kino Stokrotka, a nie Kino "Stokrotka".
Zdjęcia
Każde zdjęcie musi mieć opis, imię i nazwisko autora.
Wzór podpisu: "Kierowca autobusu linii 56, 40-letni Andrzej Kowalski. Fot. Jan Nowak"
Zasady w zależności od typu tekstu
Wywiad
- Pytanie pogrubiamy
- W pytaniach słowa "Pan" i "Pani" piszemy wielką literą.
- Odpowiedź w nowym akapicie, po pauzie rozpoczynamy wielką literą.
- Przypisy od autora wywiadu, które są w środku tekstu, wkładamy do nawiasu i na końcu dajemy pauzę, piszemy "przyp. red." i zamykamy nawias.
Wypowiedzi
- Rozpoczynamy od pauzy i kończymy pauzą.
- Nie dajemy kropki po wypowiedzi, chyba że kończy całe zdanie.
